Ang Sagot

Ako, Ang Naghihintay

Sa ngayon
ipapaubaya ko sa panahon
ang mga alaala mong likha ng kahapon.
At ibubulong sa tadhana na sana
sa mga sandaling ako'y iyong maalala
muling mabuhay ang mga damdaming pinagsaluhan
nang minsang malasing at ating inangkin
ang gabing sa aking paniniwala
ay sadyang para sa atin.

In vino

The sharp, aggressive smell hits me almost instantly as soon as I open the bottle. With trembling fingers I pour the wine, careful not to overdo it. I want to savor it, be one with it, get lost in it and momentarily forget that there is something, some perplexity resonating within.

I take a tentative sip and taste the tangy, the tart, the nervy, the racy and the zesty flavors that define my poison of choice tonight. Mind racing, nerves all in a bind, I am a jumbled mess of turmoil and confusion. I look to the wine to render me calm. Calm my nerves, calm my racy heart and perhaps pick it up from its perch on my sleeve.

Another sip. Stronger this time. But still lacking in resolve. It is not just the nerves, there is hurt lurking. Just a sliver, a tiny shard. Hard lesson learned, I see the need to be honest, to not allow my words, my questions and my speculations eat me alive. Words unsaid, questions unanswered are the death of a wondering heart.

A big gulp. The wine goes down smoothly this time. And my body welcomes it whole as if heaving a sigh. Of resignation? Or of acceptance? I choose to accept. The belief that people are bigger than certain circumstances that seemingly weigh them down play on repeat in my mind. These words, they hold true for me and for you.

Ngaa padayun kita nga nagahigugma?

Ngaa? Bisan pila na ka beses nga nabigo, nga nasakitan? Kalaw-ay pa naman sang pamatyag nga ikaw gin bayaan sang tawo nga tuman mo guid nga palangga. Ako, sang una nga beses ko nabatian nga indi na niya gusto nga mag-padayun pa ang amon relasyon, daw indi ako kaginhawa. Nagpin-ot ang akon dughan. Sobra kasakit sang akon nabatyagan, daw indi mag-untat ang mga luha. Pila man ka oras ang akon pag-hibi, asta mag-gabi kag asta nag-abot ang sunod nga adlaw. Abi ko wala na ko may ihibi. Pero sa sunod nga gab-i, pagkatapos sang isa ka adlaw nga paghimakas sa akon ulobrahan, pagpuli ko sa balay kag nakit-an ko ang katre nga wala mahimus, nadumduman ko liwat ang natabo sang kahapon kag padayun ako nga nag-hibi. Isa ka tuig man ako nga nag-antus pero wala man ako sang iban nga basulon kung indi ang akon lawas. Kahuluya pero padayun ako nga nag-laum nga magbaylo ang iya pinsar. Galeng, kung kaisa may mga bagay nga indi na pwede ibalik  bisan pila pa ka pangamuyo ang imu ihalad.

Sa tanan nga kasakit, mabalik kita sa palamangkutanon kung ngaa padayun kita nga nagahigugma. Simple lang. Masadya ang may ginahigugma. Pero mas masadya kung kamu gahigugmaanay. Lain guid man kung may isa ka tawo nga nagapalangga sa imu. Ang nakaintiendi sa imu, ang ara lang dira kung kahinanglan mo. Syempre, dapat ara ka man para magdaho sang imu suporta kung siya naman ang may kinahanglan. Dapat patas ang pagpalangga ninyo sa isa kag isa. Patas ang paghatag kag patas man ang pagbaton. Amu ina ang paghigugma. Indi kahinanglan sa tanan nga oras masinadyahon. Ang importante handa kamu pareho nga antuson ang kung ano man nga problema nga maabot sa inyo pangabuhi.

Para sa akon, nga isa ka tomboy o lesbyana, indi ko mapunggan ang mga palamangkutanon nga... ako ayhan makakita sang paghigugma nga lubos? Nga kung may isa ka babayi sa bilog nga kalibutan nga palanggaon ako bisan  ano ako ka suplada, artehan, alabuton kag kung kaisa mabudlay intyendihun? Kag kung mag-abot man sya sa akon kabuhi, kami ayhan magadugay? Indi ko mapunggan ang mga palamangkutanon nga ini tungod ang paghigugma sang mga lesbyana wala gihapon ginakilala sang sociodad bisan ano pa ka moderno ang panahon sa subong. Kag siguro, bangud nasakitan guid ko sa natabo sa una ko nga relasyon, nakulbaan man ako siguro magpalangga liwat. Basi indi ko na kayanon ang masakitan liwat, ang pamatyag nga daw gin labo ka sa tagipusuon.

Pero bisan amu ini ang akon nabatyagan, indi ko kahulat nga may makilala nga babayi nga tani magbag-o sang akon panumduman. Ang maging instrumento para ako magpati liwat sa kakusog sang paghigugma. Gusto ko maging masadya liwat, ang mabatyagan ang haluk kag hakus sang isa ka babayi nga palangga ako kag ang palanggaun ko man sang matuod. Pero bag-o ko ihatag ang pagpalangga ko sa iya kung siya mag-abot, importante nga ibalik ko ang pagpalangga ko sa akon kaugalingon. Tagaan importansya ang kalawason kag maging malipayon bisan naga-isahanon.

Utawutaw

sa dagat sang paghigugma

alugaynay nga ikaw naga-utawutaw

puno sang ining balatian

nga pakalisud sang isang wal'ay balatiagon

sa gilayon ako nagahulat

sa pagbukas sang imu mga palad

nabinhod, nga pilit nagtiklop dala sang kasakit

palangga, kung ako imu tugtan

gilayon ko ikaw nga kup-an

para ang hapdi, ga, imu mautwasan

Stilettista's note: What joy it is to discover that Hiligaynon may very well be an able dialect for love and all its musings. 

More than happy to oblige

Ang pag-abot

Kaladlawan kag kakilibut

Ang imu pag-abot

Dala ang pag-amigohay

Nabuhian ako sang paglaum

Sa imu pag-abot

Akon nalimtan ang kapait sang kahapon

Naging masidnadyahon

Wal'ay dulonan nga pagpangalipay ang akon naagum

Gani sa imu pag-abot

Kag sa sunod naton nga pag-kitaay

Ang matam-is mo nga yuhum

Ang mainit mo nga hakus

Akon taguon sa dalamguhanon.

Stilettista's note: 
Grappled for a while and edited it a bit. Forgive me but after all, writing is essentially rewriting and rewriting and rewriting. I've never tried my hand at a binalaybay before until a beautiful soul came along and wisely told me, Filipino is such wonderful language, in whatever dialect. It captures feelings and emotions more heartfelt. She should know and so I humbly follow and explore. This is my first foray.


A binalaybay is Hiligaynon poetry. Hiligaynon is the dialect of Iloilo City, a small yet bustling southern town in the Western Visayas. The writer is a bona fide Ilongga, born, bred and raised, recently having discovered the beauty of a dialect she so abhorred in school. Her Hiligaynon professor would be so proud.